Vrouwen in besturen? Volg bij selectie de koninklijke weg

Column
‘Wie wil er niet dat de juiste vent op de juiste plek zit in een raad van bestuur of raad van commissarissen?

‘Wie wil er niet dat de juiste vent op de juiste plek zit in een raad van bestuur of raad van commissarissen? Maar wellicht moeten we dan inzien dat de beste vent ook een vrouw kan zijn’, betoogt Puck Dinjens van GITP. 

Deze weken is het – helaas - bekende liedje weer volop in de schijnwerpers gezet: het aandeel vrouwen in de top stagneert volgens de Female Board Index. Ook hebben tweehonderd vrouwen zich hard gemaakt voor een quotum voor vrouwelijke toezichthouders. Daarnaast kondigt KPN aan dat het bedrijf in de top een afspiegeling wil van het percentage vrouwen in de rest van het bedrijf.

Een belangrijke taak van raden van commissarissen en raden van toezicht is het aanstellen van nieuwe bestuurders. Dat is het moment waarop zij bewust zouden kunnen kiezen voor een nieuwe koers, bijvoorbeeld door de benoeming van een vrouw. Dat deze stap niet vaak genomen wordt, heeft te maken met impliciete beelden en overtuigingen ten aanzien van (de kenmerken van) een bestuurder.

Het is menselijk en begrijpelijk dat een bekende en beproefde formule de voorkeur heeft. Wij mensen voelen ons vaak het beste thuis in een setting die wij begrijpen en waarin wij ervaren hebben goed onze rol te kunnen vervullen. De natuurlijke geneigdheid is om terug te vallen op een bekend model: zeker wanneer het afbreukrisico groot is, zoals bij een benoeming aan de top. Die ervaringen vormen vaak een impliciete bron van waaruit gehandeld wordt. Zolang deze niet echt geëxpliciteerd wordt, kan de handeling (in dit geval het vormen van een beeld van de nieuwe bestuurder) een reflexmatig karakter hebben. Wanneer deze onderliggende ervaringen en overtuigingen wel expliciet met elkaar gedeeld worden, kunnen de toezichthouders ervoor kiezen om (alsnog) vast te houden aan het bewezen model, maar ook zichzelf uitdagen om een ander model werkbaar te maken. Deze keuze wordt dan bewuster gemaakt.

Wat helpt bij het maken van een bewuste keuze, is het selectieproces van de bestuurder volgens de koninklijke weg vorm te geven en te beginnen met het in kaart brengen van een profiel. Dat klinkt wellicht als een wijdopen deur, maar het gebeurt in praktijk toch nog lang niet altijd. De hamvraag in dat profiel is: welke doelstellingen (wat) moeten worden verwezenlijkt en hoe kan dat het beste gebeuren, gezien de context van de onderneming (zoals strategie, markt, stakeholders, cultuur intern, samenstelling board). Wat kan worden vastgelegd in Key Performance Indicators, hoe onder meer met behulp van competenties, leiderschapsstijl en persoonskenmerken.

Het scherp krijgen van dit profiel en het onderling bediscussiëren van de onderdelen om zo te komen tot de essentie van het profiel, is een gezond en leerzaam proces. Niet alleen omdat er een gedragen beeld kan ontstaan van de benodigde kwaliteiten van de kandidaat, maar ook omdat persoonlijke impliciete overtuigingen bespreekbaar kunnen worden gemaakt en waar nodig bijgeschaafd – of bewust terzijde gelegd – kunnen worden. Wanneer vervolgens wordt gezocht naar een goede kandidaat en men bij de beoordeling daarvan met name kijkt naar de KPI´s, de competenties, leiderschapsstijl en persoonskenmerken, gaat het niet meer om de vraag of een vrouw deze positie kan vervullen. Centraal staat dan de vraag of déze vrouw déze specifieke rol goed kan invullen.

Wanneer de fase van de profielschets wordt overgeslagen en meteen het zoekproces ingegaan wordt, kunnen oude overtuigingen op de achtergrond blijven meespelen, zodanig dat potentieel goede kandidaten op voorhand worden afgewezen. De toezichthouders ontnemen zichzelf en elkaar de mogelijkheid om zich te scherpen aan elkaar. Bovendien is dan de kans groot dat er – intuïtief - gekozen wordt voor het oude model, in dit geval een man.
Het is goed te realiseren dat de belangen niet ver uiteen lopen: wie wil er niet dat de juiste vent op de juiste plek zit? Maar wellicht moeten we dan inzien dat de beste vent ook een vrouw kan zijn.

www.gitp.nl/executives

Auteur(s)
Puck Dinjens
Dit artikel is gepubliceerd in
gu2009-09

Nationaal Register

Jan van Nassaustraat 93
2596 BR Den Haag
T 070-324 30 91
info@nationaalregister.nl

Volg ons op social media

Governance Update nieuwsbrief