Nóg hogere boetes voor kartelovertredingen?

Kartelwetgeving
Toezichthouders moeten bestuurders wijzen op verhoogd risico

Minister Kamp van Economische Zaken wil de kartelboetes flink verhogen. En ze zijn al zo hoog: de Autoriteit Consument en Markt (ACM) kan boetes opleggen die tot tien procent van de jaaromzet van een onderneming bedragen. Als het wetsvoorstel van minister Kamp wordt aangenomen, kunnen de boetes wel achthonderd procent hoger uitvallen, waarschuwt Marc Kuijper, advocaat bij Boekel De Nerée.

De minister heeft zomer 2013 aangegeven ernaar te streven dat de ACM hogere boetes kan  uitdelen. Om dit streven te onderbouwen, heeft hij onder meer het onderzoeksbureau Strategies in Regulated Markets (SiRM) om advies gevraagd. Volgens SiRM bestaat het afschrikwekkende effect van het maken van kartelafspraken uit twee componenten: de pakkans en de sanctie als men gepakt is.

Afschrikwekkende werking

Vooral dat laatste aspect is van belang voor preventie. Als de boete lager is dan de winst die met deelname aan een kartel kan worden behaald, heeft de boete een onvoldoende afschrikwekkende werking. Daar ligt volgens de minister het probleem: twee onderzoeken - die weliswaar meer betrekking hebben op de Europese dan op de Nederlandse situatie - suggereren namelijk dat de gemiddelde kartelwinst groter is dan het huidige boetemaximum. Met de nieuwe maatregelen hoopt de minister een grotere afschrikwekkende en daarmee preventieve werking uit te laten gaan van de boetes.

Verhoging boetemaxima

Om verhoging van de boetes te faciliteren, moeten ook de wettelijke boetemaxima verhoogd worden. Daarom is minister Kamp naast zijn voornemen om strengere boetebeleidsregels op te stellen, met een wetsvoorstel over verhoging van de boetemaxima gekomen.

Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, levert dat de volgende boetemaxima op:

  • voor lichte overtredingen: 900.000 euro of - als dat hoger is -2% van de jaaromzet van de marktorganisatie;
  • voor zware overtredingen, anders dan kartelovertredingen: 900.000  euro of - als dat hoger is - 10% van de jaaromzet van de marktorganisatie;
  • voor kartelovertredingen (de ernstigste mededingingsovertredingen, zoals bid-rigging bij aanbestedingen, prijsafspraken en marktverdelingsafspraken): € 900.000 of - als dat hoger is - 10% van de omzet van de onderneming gedurende de duur van de overtreding, met een minimale duur van één jaar en een maximale duur van vier jaar;
  • recidive leidt in alle gevallen (lichte overtredingen, zware overtredingen en kartelovertredingen) tot verdubbeling van de onder de vorige punten beschreven toepasselijke absolute en relatieve boetemaxima.

Boete kan achthonderd procent hoger uitvallen

De gevolgen van dit voorstel zijn verstrekkend. In het ongunstigste geval kan een boete door dit wetsvoorstel achthonderd procent hoger uitvallen dan in de huidige situatie. Waarschijnlijk is geen enkele onderneming in staat een boete die tachtig procent van de jaaromzet bedraagt op te hoesten. Aan toezichthouders dan ook de taak om hun bestuurders op deze eventueel verhoogde risico’s voor de onderneming te wijzen. De Mededingingswet biedt ook de mogelijkheid om aan feitelijk leidinggevenden (waar in bijzondere omstandigheden zelfs commissarissen onder kunnen vallen) bestuurlijke boetes op te leggen. Van deze regeling gaat al een sterk preventieve werking uit, maar het kan geen kwaad als toezichthouder zich bewust zijn van de nog grotere financiële risico’s die gepaard kunnen gaan  met een schending van de Mededingingswet.

Uit de pas met Europees boetemaximum

Het wetsvoorstel stuit terecht op felle kritiek. Een groot bezwaar - dat zelfs in het rapport van SiRM naar voren komt - is dat Nederland met deze wijzigingen volledig uit de pas gaat lopen met de rest van de Europa. De Europese Commissie beschouwt het door haar gehanteerde boetemaximum van tien procent van de jaaromzet als toereikend. 

De minister is voornemens het wetsvoorstel dit najaar aan de Tweede Kamer te sturen. Of dat gaat lukken en in welke vorm dit uiteindelijk zal gebeuren, is nog even afwachten.

Klik hier voor meer informatie.

Auteur(s)
Marc Kuijper
Dit artikel is gepubliceerd in
GU2014sep

Nationaal Register

Jan van Nassaustraat 93
2596 BR Den Haag
T 070-324 30 91
info@nationaalregister.nl

Volg ons op social media

Governance Update nieuwsbrief