Langetermijnwaardecreatie als commissaris, hoe doe je dat?

Waardecreatie is ook niet-financieel
Gastcolumn

De afgelopen decennia is het belang voor ondernemingen toegenomen om niet alleen economische waarde voor haar aandeelhouders te creëren maar zich meer te richten op langetermijnwaardecreatie voor al haar stakeholders. Maar hoe kun je daar als commissaris aan bijdragen? Directeur corporate finance Alfa, Frank van Ee, geeft daarop in deze gastcolumn antwoord. ‘Niet alleen in het belang van de continuïteit van die onderneming maar ook in het belang van een betere wereld.’

In 1970 publiceerde The New York Times een artikel van de Amerikaanse econoom Milton Friedman getiteld ‘A Friedman Doctrine: The Social Responsibility of Business is to Increase Its Profits’. Hierin beargumenteert Friedman dat een onderneming geen sociaal maatschappelijke verantwoordelijkheid heeft, maar zich uitsluitend moet richten op het genereren van winst voor haar aandeelhouders. Onder aanmoediging van de theorie van Friedman was de strategie van veel ondernemingen er de afgelopen decennia vooral op gericht om de (economische) waarde voor de aandeelhouders te maximaliseren.

Corporate governance en waardecreatie

In 2016 is door de Monitoring Commissie Corporate Governance Code de (herziene) Nederlandse Corporate Governance Code gepubliceerd. De meeste mkb-ondernemingen zijn niet-beursgenoteerd en de Code is op deze ondernemingen dan ook niet zondermeer van toepassing. De Code is desondanks een bruikbare checklist bij het vormgeven van de organisatiestructuur. Ook draagt de Code bij aan de concretisering van de open normen van de beginselen van behoorlijk ondernemingsbestuur (art. 2:8 en 2:9 Burgerlijk Wetboek). In hoofdstuk 1 van de Code is opgenomen:

Het bestuur is verantwoordelijk voor de continuïteit van de vennootschap en de met  haar verbonden onderneming. Het bestuur richt zich op de lange termijn waardecreatie van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming en weegt daartoe de in aanmerking komende belangen van de stakeholders. De raad van commissarissen houdt toezicht op het bestuur terzake.

De Code is daarmee gericht op lange termijn waardecreatie en werkt volgens het principe van ‘comply or explain’. In beginsel moet de Code door beursvennootschappen worden toegepast maar deze kunnen daar gemotiveerd van afwijken. De Nederlandse wetgever heeft in 2017 op grond van EU-wetgeving in aanvulling op de Code een besluit ten aanzien van de publicatie van niet-financiële informatie voor grote ondernemingen genomen. Grote ondernemingen zijn op grond van die wet verplicht als onderdeel van het bestuursverslag ook een niet-financiële verklaring openbaar te maken.

Duurzaam ondernemen

Met de opkomst van maatschappelijk verantwoord ondernemen in de jaren ’80 en ’90 is het besef gekomen dat er meer dan alleen economische waarde voor de aandeelhouders kan worden gecreëerd. Volgens de Sociaal-Economische Raad is maatschappelijk verantwoord ondernemen het bewust richten van de ondernemersactiviteiten op waardecreatie in drie dimensies (profit, people en planet) en daarmee ook op de bijdrage aan maatschappelijke welvaart op lange termijn. Winst (profit) is niet de enige waarde om te creëren maar naast financiële waarde is ook niet-financiële waarde (people en planet) van belang. De wettelijke en maatschappelijke ontwikkelingen illustreren dat de druk op ondernemingen om op een sociaal maatschappelijk verantwoorde manier duurzaam te ondernemen de afgelopen decennia sterk is toegenomen. Ondernemingen worden daarbij in toenemende mate uitgedaagd om niet alleen korte termijn financiële doelen in het belang van de aandeelhouders na te streven, maar hun strategie ook te richten op lange termijn niet-financiële doelen in het belang van alle stakeholders.

Langetermijnwaardecreatie, wat is dat?

De Nederlandse Corporate Governance Code schrijft dus expliciet voor dat het bestuur van de vennootschap zich dient te richten op de langetermijnwaardecreatie door de onderneming en dat de raad van commissarissen daarbij toezicht houdt op het bestuur. Hoewel daarmee een belangrijke stap is gezet op weg naar langetermijnwaardecreatie door ondernemingen wordt in de Code geen nadere invulling gegeven aan de definitie van het begrip langetermijnwaardecreatie. De definitie van het begrip langetermijnwaardecreatie ontbreekt tot op heden en ook de wijze waarop deze kan worden gerealiseerd is onduidelijk. In zijn algemeenheid lijkt men het er echter over eens dat langetermijnwaardecreatie meer is dan het maximaliseren van de economische waarde voor de aandeelhouders (shareholdervalue) maar dat ook rekening moet worden gehouden met de belangen van andere stakeholders (stakeholdervalue). Naast de realisatie van financiële waarde is ook de realisatie van niet-financiële waarde voor langetermijnwaardecreatie van belang. Samengevat zou langetermijnwaardecreatie als volgt kunnen worden gedefinieerd:
Langetermijnwaardecreatie is het gedrag en de acties van alle actoren binnen en buiten de onderneming gericht op gedeelde en duurzame financiële en niet-financiële waardecreatie voor alle interne en externe stakeholders van die onderneming.

Duurzame strategie voor de lange termijn

Maar waar moet je beginnen als je als commissaris actief wilt bijdragen aan een duurzame strategie gericht op waardecreatie op lange termijn? Ondernemingen zijn over het algemeen vertrouwd met het managen van hun financiële prestaties in termen van economische waarde (EVA) maar veel minder bedreven in het managen van hun niet-financiële doelen. Langetermijnwaarde ontstaat echter alleen wanneer een onderneming een strategie ontwikkelt waarbij naast de (financiële) belangen van de aandeelhouders ook rekening wordt gehouden met de (niet-financiële) belangen van alle stakeholders. Ondernemingen creëren op lange termijn vooral waarde door naast hun financiële doelen gerichte duurzaamheidsdoelen en -programma’s ten behoeve van al hun stakeholders te definiëren. 

Meten en vergelijken

Het Global Reporting Initiative (verder GRI) - een internationale organisatie die richtlijnen voor duurzaamheidsverslaggeving opstelt - heeft volgens de indeling van profit, planet en people standaard richtlijnen voor duurzaamheidsverslaggeving ontwikkeld. Voor elk van de in bovenstaande tabel opgenomen onderdelen heeft het GRI diverse standaard richtlijnen opgesteld welke zijn vastgelegd in de GRI Sustainable Reporting Standards. Door bij de ontwikkeling van de strategie voor langetermijnwaardecreatie volgens de standaard GRI-richtlijnen doelstellingen te formuleren op het gebied van milieu, sociaal en economisch gebied kan de voortgang van langetermijnwaardecreatie door de onderneming worden gemeten en kunnen de onderlinge prestaties van ondernemingen op het gebied van langetermijnwaardecreatie worden vergeleken. 

VN goals

Een duurzame strategie voor de lange termijn kan door de onderneming worden ontwikkeld door (1) vanuit een duidelijke centrale purpose, missie & visie (2) volgens de GRI-standaarden financiële (profit) en niet-financiële (planet en people) doelstellingen te formuleren (3) waarmee invulling wordt gegeven aan een strategie gericht op het leveren van een bijdrage aan het behalen van (enkele van) de 17 Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties. Schematisch ziet dit eruit als volgt:

Het bestuur van de onderneming is daarbij verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van een dergelijke strategie. De raad van commissarissen kan door een proactief adviserende en via haar toezichthoudende rol bijdragen aan de langetermijnwaardecreatie van de onderneming. Niet alleen in het belang van de continuïteit van die onderneming maar ook in het belang van een betere wereld. Benieuwd naar de strategie voor langetermijnwaardecreatie van Alfa? Lees dan ons online Impact- en Jaarverslag.
 

==
De inhoud van dit artikel is ontleend aan het paper getiteld “Draagt economische waardecreatie bij aan de lange termijn waardecreatie van een onderneming”. Dit paper heb ik in 2020 geschreven ter afronding van het Supervisory Board Program (Commissarissencyclus) aan Nyenrode Business University. Een afschrift van het paper stuur ik je op verzoek graag toe.

Frank van Ee is directeur corporate finance bij Alfa Accountants en Adviseurs.

Auteur(s)
Frank van Ee
directeur corporate finance Alfa Accountants en Adviseurs
Dit artikel is gepubliceerd in
GU2021mrt

Nationaal Register

Jan van Nassaustraat 93
2596 BR Den Haag
T 070-324 30 91
info@nationaalregister.nl

Volg ons op social media

Governance Update nieuwsbrief