Horizontaal toezicht Belastingdienst gebaseerd op vertrouwen

Fiscaliteiten

Het kan echt: een open relatie met de Belastingdienst. Op basis van wederzijds vertrouwen. Geen verticaal, maar horizontaal toezicht. Beatrix den Boer van Mazars schetst de voor- en nadelen.

De meeste organisaties hebben wel eens bezoek gekregen van ambtenaren van de Belastingdienst, die een ‘boekenonderzoek’ kwamen instellen. Deze wijze van controleren wordt ook wel aangeduid als verticaal toezicht. Bij verticaal toezicht verdiepen de controleurs zich, soms wekenlang, in de administratie van het bedrijf. Snuffelen alles door, vragen iedereen het hemd van het lijf en oordelen in het controlerapport met de kennis van ‘nu’ over gebeurtenissen van ‘toen’. Niet zelden loopt zo’n controle af met een of meer belastingaanslagen, verschuldigdheid van heffingsrente en, als klap op de vuurpijl, een flinke boete.

Enkele jaren geleden is de Belastingdienst begonnen met een nieuwe vorm van controleren: horizontaal toezicht. In deze vorm van toezicht staan afstemming en afspraken vóóraf centraal. Horizontaal toezicht is gebaseerd op wederzijds vertrouwen: een open relatie met de Belastingdienst waarin over fiscale kwesties snel zekerheid kan worden geboden. Hierdoor kan zoveel mogelijk in de actualiteit worden gewerkt, waardoor de controles achteraf minder intensief hoeven te zijn. Hierin is ook besloten dat sprake moet zijn van een risicomanagementsysteem bij de organisatie, ook wel tax control framework genoemd. De Belastingdienst legt de met de belastingplichtige gemaakte afspraken vast in een convenant. Zolang de belastingplichtige zich aan het convenant houdt, zullen de controles achteraf beperkt zijn.

Bij grote ondernemingen is veelal een risk management framework opgesteld, waarvan fiscaliteit onderdeel uitmaakt. De fiscale risico’s hebben hierin vaak een zeer uitgebreide werking, niet alleen naar fiscale compliance, maar ook naar bijvoorbeeld accounting en algemene operaties. Sommige beheersingsmechanismes zijn gebaseerd op cijfermatige risico’s, andere op tax planning. Het tax control framework richt zich op de interne beheersing van de fiscale processen, heeft betrekking op alle belastingmiddelen en is afgestemd op de omvang van de organisatie. Een tax control framework is veelal onderdeel van het overleg met de Belastingdienst om tot het sluiten van een convenant over te gaan.

Horizontaal toezicht kent voor- en nadelen:

Voordelen

  • De toegankelijkheid van de Belastingdienst voor overleg wordt groter
  • Er wordt in de actualiteit gewerkt
  • Aangiften worden globaal beoordeeld en snel afgewerkt
  • Beroepsprocedures komen minder vaak voor
  • Een boekenonderzoek richt zich op vooraf bekend gemaakte zaken
  • De organisatie is zeker van de fiscale positie voor het verleden.

Nadelen

  • De controle- en inzagemogelijkheden van de Belastingdienst worden groter
  • Aanslagen worden snel opgelegd waardoor er minder gelegenheid is om gunstige uitspraken af te wachten
  • Vanwege de verplichting om fiscale risico’s tijdig te melden bestaat er, bij niet-naleving van deze verplichting, kans op een boete.

De organisatie die kiest voor het sluiten van een convenant ziet een zekere verschuiving optreden van tax planning naar tax assurance. De mate waarin dat gebeurt, hangt voornamelijk af van de stappen die de organisatie al heeft doorlopen in het kader van risk management. Zeer grote ondernemingen die hebben meegedaan aan een proef met horizontaal toezicht van de Belastingdienst, blijken hierover aardig tevreden te zijn. Volgens de geënquêteerde bedrijven is deze werkwijze efficiënter en effectiever en leidt het tot een verbetering van het vestigingsklimaat.

Het is de vraag wat prettiger is: eens in de zoveel jaren een boekenonderzoek ondergaan of vooraf afspraken maken over hoe in bepaalde situaties zal worden gehandeld. Het al dan niet overgaan tot horizontaal toezicht is een keuze. Het is daarom goed om vooraf alle voors en tegens af te wegen. Daarbij zijn met name de volgende aspecten van belang:

  • Is de organisatie al ingericht op risk management?
  • Hoeveel ruimte wil de organisatie bieden aan fiscale planning?
  • Hoe staat de organisatie tegenover actueel overleg met en inzicht van de Belastingdienst?

www.mazars.nl

Auteur(s)
Beatrix den Boer
Dit artikel is gepubliceerd in
gu2009-04

Nationaal Register

Jan van Nassaustraat 93
2596 BR Den Haag
T 070-324 30 91
info@nationaalregister.nl

Volg ons op social media

Governance Update nieuwsbrief