Een commissaris met aandelen: petje af?

Belangenverstrengeling

Aandeelhouder en commissaris tegelijkertijd: een gegeven met risico’s. Zeker bij niet-beursgenoteerde bedrijven. Immers: het meest omvangrijke deel van de Nederlandse economie kan niet terugvallen op een corporategovernancecode. En dit leidt soms tot zeer complexe situaties in de driehoek aandeelhouder, commissaris, directeur. Zeker in het geval van (vijandige) overnames. Susanne Stolte, voorzitter NCD, beschouwt deze Bermudadriehoek waarin je makkelijk in de problemen kunt komen.

Met beurskoersen die zich bewegen op de bodem van langetermijngemiddelden, zitten overnames in de lift. En of je nu Fairstar Heavy Transport heet of KPN, een voorheen acceptabele premie van 30% boven de laatste aandelenkoers, is ‘30% van niets’ wanneer deze koers door de crisis op een dieptepunt staat. Het resultaat is dat de dagelijkse leiding de kont tegen de krib gooit. Overname of deelname prima, maar niet tegen elke prijs zo is de gedachte. De aandeelhouders hebben recht op meer, zo wordt gemeend.

Maar laten we de beurs even sluiten en de blik richten op de niet-beursgenoteerde organisaties. De familiebedrijven, BV’s, coöperaties en de rest van het MKB dat de ruggengraat vormt van onze economie. Uit deze hoek kwam onderstaand verhaal, door betrokkenen aangeduid met ‘pettenproblematiek’.

Felle strijd

In het kort kwam het neer op een felle strijd tussen directrice en de RvC. De inzet voor de directrice was de toekomst van het bedrijf en haar werknemers veilig stellen. Dit stond in haar ogen haaks op de inzet van de RvC, bestaande uit een zevental aandeelhouders met een gezamenlijk meerderheidsbelang. Aanleiding was een overnamebod door een participatiemaatschappij. Een financieel zeer aantrekkelijk bod dat in de ogen van de directrice echter op vulture capitalist- principes was gestoeld: na overname de boel met schulden behangen, marges oppompen, kosten en investeringen drastisch terugschroeven en alle stakeholders, minus de huidige aandeelhouders, aldus met het badwater weggooien.

Dreigend faillissement

Gezien de overnamepremie zeiden de aandeelhouders: ja! Gezien de intenties van de koper zei de volledige RvB: nee! En de RvC? Richtte de RvC zich bij de vervulling van zijn taak ‘naar het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming en woog deze daartoe de in aanmerking komende belangen van bij de vennootschap betrokkenen af’? Slechts ten dele, is het antwoord. Want behoudens de aandeelhouders werd geen van de andere betrokken partijen (werknemers, klanten, RvB, vestigingsplaats) in haar belangen vertegenwoordigd. De overname vond plaats, het voorheen gezonde bedrijf werd inderdaad gemarginaliseerd en faillissement dreigt.

Best practices

Hoe nu om te gaan met deze pettenproblematiek waar de commissaris de schijn tegen heeft, te handelen voor eigen rekening? Het antwoord ligt ten dele in een aantal best practices uit de Nederlandse Corporate Governance code zoals:

  • de RvC dient een diverse samenstelling te hebben;
  • een commissaris mag niet meer dan tien procent van de aandelen bezitten c.q. vertegenwoordigen. Voor een BV zou dit strikte percentage ter discussie kunnen staan.

Maar er valt ook te denken aan ‘guidelines’ als:

  • organiseer als RvC bij uitstek je eigen tegenstand en doe hier je voordeel mee (conform de ideale inzet van een OR);
  • laat de OR minimaal één commissaris voordragen;
  • stel een onafhankelijke voorzitter aan met een stevige persoonlijkheid en een duidelijke opdracht (zie ook de rubriek Best Practice elders dit e-zine, red.);
  • betrek de directie bij het opstellen van de profielschets van de RvC en het RvC-reglement;
  • organiseer een formele evaluatieronde en betrek hierin ook de RvB op basis van gelijkwaardigheid en vertrouwelijkheid;
  • juridische opties (als ultiem middel) voor de RvB jegens een RvC, zoals die vice versa ook bestaan.

Er zullen vast nog meer best practices zijn die een bijdrage kunnen leveren aan het uit de wereld helpen van de ‘pettenproblematiek’, waarbij transparantie zonder meer de basis is. We horen ze graag van u!
www.ncd.nl

Auteur(s)
Susanne Stolte
Dit artikel is gepubliceerd in
gu2012-05

Nationaal Register

Jan van Nassaustraat 93
2596 BR Den Haag
T 070-324 30 91
info@nationaalregister.nl

Volg ons op social media

Governance Update nieuwsbrief