De Raad van Crowds

Governance Radar

Sesamstraat’s Pino, sjoemelsoftware, Ben & Jerry’s en toekomstig toezicht hebben meer met elkaar gemeen dan je zou denken: de invloed van de digitale gemeenschap. De nieuwe RvC staat straks niet langer voor ‘Raad van Commissarissen’, maar voor ‘Raad van Crowds’.

Het zal nog wel even duren, maar het is niet ondenkbaar dat de raad van commissarissen over pakweg tien jaar (deels) vervangen is door een raad van crowds. Dat toekomst perspectief dringt zich op bij de volgende veelzeggende voorbeelden van de invloed van de digitale gemeenschap op het bedrijfsleven. Neem het Noorse zuivelbedrijf dat een weiland in percelen opdeelde. Elk perceel vertegenwoordigde een smaak yoghurt. De keuze voor de yoghurtsmaak die op de markt zou worden geïntroduceerd, hing af van het perceel waar de meeste koeien liepen. Consumenten probeerden het gedrag van de koeien te beïnvloeden,  bijvoorbeeld door muziek te maken om de beesten zo uit een perceel weg te jagen. Melkmeisjes werden ingezet om de koeien juist naar een ander perceel te lokken. Het filmpje werd een hit, de campagne een succes en de verkopen gingen met 200 procent omhoog.

Communities rule

Nog een voorbeeld. IJsmakers Ben & Jerry’s hebben op internet een kerkhof gemaakt voor smaken ijs die niet bij het publiek in goede smaak zijn gevallen. Consumenten kunnen door een smaak te liken deze toch weer in het assortiment krijgen. Of neem de band de Foo Fighters. Een die hard-fan in het Italiaanse Cesena wilde graag dat de Foo Fighers in zijn stad kwamen spelen. Hij startte een crowdfunding-actie. Dat leverde echter niet genoeg op. Vervolgens ging hij met duizend mensen (plus drumstellen, gitaren, et cetera) in een weiland een nummer spelen van de Foo Fighters. Het filmpje werd een hit op social media. Ook de zanger van de Foo Fighters kreeg het onder ogen. Gevolg: de band ging optreden in Cesena. Kortom: communities bepalen de gang van zaken meer en meer. Dat zal ook voor toezicht gelden.

Klikken en klokkenluiders

Het is een illusie te denken dat iemand van de Aufsichtsrat van Volkswagen ooit zal snappen wat er in de motor van een diesel gebeurt. De twintig (!) toezichthouders staan erbij en kijken ernaar, terwijl de Amerikaanse milieudienst EPA een beerput opentrekt. De stank uit die beerput wordt gretig verspreid door journalisten en via social media. Vroeg of laat komt elk schandaal uit, al of niet ingefluisterd door een klokkenluider. Net als bij de Nazi-goudtrein in Polen is er altijd wel iemand die wil klikken, op zijn of sterfbed, of eerder.  Bovendien komt bedrog steeds sneller naar boven dankzij social media. Ook wanbeleid als dat bij Meavita zal in de toekomst vermoedelijk eerder publiek worden, doordat mensen tegenwoordig sneller een podium krijgen.

Achter de feiten aanhollen

Commissarissen kunnen die snelle ontwikkelingen nooit voor zijn. In onze 24/7 mediamaatschappij is vier keer per jaar vergaderen immers constant achter de feiten aanhollen. We gaan toe naar een tijd waarin de crowd alles controleert. Als NPO1 Pino naar een themakanaal wil verschuiven, krijgt de omroep de hele natie over zich heen. Bestuurders, maar zeker ook medewerkers, zullen steeds meer ervaren dat sjoemelen altijd boven tafel komt en genadeloos wordt afgestraft. De crowd neemt in de toekomst dan ook steeds meer de controlerende taak over van de raad van commissarissen.

Organisatie doorgronden met Big Data

Als het toezicht op termijn door de crowd wordt uitgevoerd, welke rol heeft de raad van commissarissen dan nog? Een veel schonere taak: meer aan het begin van het proces meedenken over toekomstig beleid en de risico’s van genomen beslissingen van het bestuur inschatten. Daarbij kunnen ze terugvallen op moderne hulpmiddelen als big data benchmarkanalyses (zie ook de bijdrage van EY in dit nummer van Governance Update). Ziektes worden tegenwoordig al gediagnostiseerd met big data-analyses, zo zal ook de gezondheid van een organisatie in de toekomst sneller te doorgronden zijn voor toezichthouders. Een one-tier board ligt dan ook meer voor de hand dan een two-tier board.

Meer moreel besef

We kunnen dan ook toe naar een heel ander soort raad van commissarissen. Die zal niet langer zijn samengesteld uit alleen oud-bestuurders, maar ook uit specialisten, jonge mensen, social media-watchers, trendwatchers, IT-goeroes…. Mensen die een bedrijf verder kunnen helpen in hun adviseursrol. De crowd (journalisten, burgers, klokkenluiders) zorgt wel voor de (sociale) controle. Die Raad van Crowds houdt waarschijnlijk een stuk effectiever dan de huidige raad van commissarissen ooit zal kunnen. Wetende dat bedrog toch wel uitkomt en hard wordt afgestraft (Volkswagen verloor  77 miljard euro aan beurswaarde in één dag) zullen bestuurder en medewerkers zich wellicht eerder aan de (governance) regels gaan houden. Het klinkt nu nog als een illusie, maar hopelijk zal sjoemelen onder druk van de crowd minder en minder worden en het moreel besef bij leiders en medewerkers groter. Moreel besef zoals ze dat bij Sesamstraat al jaren uitstralen.

Auteur(s)
Redactie
Dit artikel is gepubliceerd in
GU2015nov

Nationaal Register

Jan van Nassaustraat 93
2596 BR Den Haag
T 070-324 30 91
info@nationaalregister.nl

Volg ons op social media

Governance Update nieuwsbrief