De 3 toezichtlessen van Meavita

Governance

De raad van commissarissen van zorgconcern Meavita schoot ernstig tekort, oordeelde de Ondernemingskamer. Maarten Appels van Van Doorne trekt de belangrijkste toezichtlessen uit de casus.

Op maandag 2 november oordeelde de Amsterdamse Ondernemingskamer dat er sprake was van wanbeleid bij het inmiddels failliete Meavita. Het zorgconcern is ontstaan uit de fusie van twee stichtingen, de Haagse Meavita groep en Sensire & Thuiszorg Groningen uit Hattem. Het uiteindelijke Meavita was ten tijde van het faillissement een van de grootste zorginstellingen van Nederland. De jaaromzet bedroeg ruim 525 miljoen euro en er werkten meer dan 20.000 mensen. Meavita verleende zorg aan zo'n 100.000 patiënten.

Raad van commissarissen heeft onjuist gehandeld

Naar het oordeel van de Ondernemingskamer heeft Meavita in strijd met de elementaire beginselen van verantwoord ondernemerschap gehandeld en wel in ernstige mate. De Ondernemingskamer komt tot de slotsom dat sprake is geweest van wanbeleid. In de juridische procedure is veel aandacht besteed aan de taakvervulling van de raad van commissarissen. De Ondernemingskamer heeft geoordeeld dat de raad van commissarissen op veel vlakken ernstig tekort is geschoten en onjuist heeft gehandeld.  

Leren van hoe het niet moet

Welke lessen zijn uit de Meavita-casus te trekken? Door inzicht in hoe het niet moet kan men immers lering trekken voor de toekomst: waar/wanneer moet een commissaris extra alert zijn? Uit het Meavita-arrest zijn drie tips voor toezichthouders af te leiden.

Tip 1: Wees (kritisch) betrokken bij een fusieproces

 De fusie tot het uiteindelijke Meavita-concern is geen succes gebleken. De vraag tijdens de procedure was dan ook of de commissarissen tijdens het fusieproces de mogelijke risico's van de fusie voldoende in het vizier hadden. Uit het onderzoeksrapport is het volgende gebleken:

  • de doelstellingen van de fusie waren slechts op hoofdlijnen vastgesteld;
  • er waren geen afspraken gemaakt over de wijze en de tijdstippen waarop de bij de fusie te vormen raad van commissarissen toezicht zou houden op de verwezenlijking van de doelstellingen;
  • het fusiedocument bevatte geen financiële paragraaf en er waren geen meetbare financiële doelstellingen geformuleerd. Ook waren de reeds bekende risico’s niet of onvoldoende in kaart gebracht.

De Ondernemingskamer heeft vastgesteld dat de fusiepartners (waaronder ook de raad van commissarissen wordt verstaan) onvoldoende aandacht hebben besteed aan de voorbereiding, de uitwerking en de uitvoering van de fusie. Zij hebben daarbij de risico's onvoldoende concreet in kaart gebracht en zichzelf daarmee de kans ontnomen om een gericht en duidelijk beleid te bepalen om dergelijke risico's te mitigeren. 

Tip 2: Zorg dat het bestuur juist is samengesteld

Tijdens het fusieproces is vanzelfsprekend ook de samenstelling van de raad van commissarissen en het bestuur aan de orde gekomen. Het onderzoek heeft uitgewezen dat er geen profielen waren opgesteld voor de functies  met daarbij de gewenste competenties en ervaring van de leden van het nieuwe bestuur. Bovendien zijn na de fusie geen functionerings- en beoordelingsgesprekken gehouden. Ten slotte is afgezien van het aantrekken van voldoende financiële expertise met actuele kennis op het terrein van de zorg op het niveau van het bestuur.

Volgens het oordeel van de Ondernemingskader vormt de combinatie van het ontbreken van profielschetsen en functionerings- en beoordelingsgesprekken, of enige andere objectieve reflectie op de inhoud van de taken en de taakvervulling van het bestuur, een nalatigheid en een ernstig tekortschieten van de raad van commissarissen. De Ondernemingskamer trekt die lijn door naar de samenstelling van de raad van commissarissen.  

Tip 3: Informeer je medecommissarissen  

Al vrij snel na de benoeming van de voorzitter van het bestuur is kritiek geuit op de taakuitoefening door deze bestuurder. Deze kritiek was bekend bij de voorzitter van de raad van commissarissen. De voorzitter heeft hier zijn medecommissarissen echter niet, dan wel niet tijdig over geïnformeerd. 

Juist de voorzitter van de raad van commissarissen heeft een belangrijke rol als het gaat om de informatievoorziening. De voorzitter heeft immers tot taak erop toe te zien dat de raad behoorlijk wordt geïnformeerd.

De Ondernemingskamer oordeelt dan ook dat deze handelwijze afbreuk heeft gedaan aan het goed functioneren van de raad van commissarissen. De raad is hiermee de mogelijkheid ontnomen om in een eerder stadium over de positie van de betreffende bestuurder te beraadslagen en te kunnen overgaan tot maatregelen (bestuurder al dan niet ontslaan, het zoeken naar een nieuwe bestuurder). Er wordt hier vooral een verwijt gemaakt aan de voorzitter.

Deze drie tips lijken misschien vanzelfsprekend, maar ze betreffen aspecten van toezicht houden waar het in de praktijk vaak mis blijkt te gaan. Extra alertheid op deze zaken kan problemen als die bij Meavita in de toekomst hopelijk voorkomen.   

Klik hier voor contact met Maarten Appels.

Auteur(s)
Maarten Appels (Van Doorne)
Dit artikel is gepubliceerd in
GU2015nov

Nationaal Register

Jan van Nassaustraat 93
2596 BR Den Haag
T 070-324 30 91
info@nationaalregister.nl

Volg ons op social media

Governance Update nieuwsbrief