Beter toezicht met balanscommissaris?

GOVERNANCE RADAR

Onlangs pleitte emeritus hoogleraar Peter van der Zanden in Het Financieele Dagblad voor een ‘balanscommissaris’:  een soort in-house accountant voor de raad van commissarissen. Handig om een lijfarts in huis te hebben, of worden de andere commissarissen er alleen maar lui van?

Peter van der Zanden, emeritus hoogleraar bedrijfseconomie aan Tilburg University, pleitte onlangs in Het Financieele Dagblad voor een balanscommissaris:  een accountant in de raad van commissarissen die daarmee niet alleen  controleert, maar ook daadwerkelijk toezicht houdt op de financiën van de vennootschap. Volgens Van der Zanden niets nieuws onder de zon, maar een afgestoft relikwie uit de tijd van Lodewijk Pincoffs, de ondernemer die aan het eind van de negentiende eeuw een enorm boekhoudschandaal veroorzaakte bij de door hem opgerichte Rotterdamsche Handelsvereeniging.

De affaire (samen met een aantal schandalen bij andere vennootschappen, leidde tot de  aanstelling van de balanscommissaris, een soort in-house accountant dus van de raad van commissarissen. Later in de governancegeschiedenis is deze uit huis geplaatst en vervult de auditcommissie min of meer dezelfde rol.

Snelle check bij pijntjes

Van der Zanden wil de balanscommissaris terug om het interne toezicht te verbeteren. Met zo’n gespecialiseerd commissaris heeft de rvc bovendien de mogelijkheid om snel nader onderzoek te doen, als daar aanleiding toe is. Het is alsof je een dokter in huis neemt als lijfarts: je kunt bij elk pijntje naar hem toelopen voor een snelle check of zelfs een second opinion voor extra zekerheid.   

Goed idee? Procorporate-partner Hans Go vindt van niet, getuige zijn reactie in eveneens het FD. Hij vindt een speciale balanscommissaris verwarrend, omdat een accountant  onafhankelijk van de vennootschap moet zijn, terwijl een commissaris weliswaar  onafhankelijk van het bestuur moet opereren, maar het belang van de vennootschap juist altijd voorop dient te stellen. Dat lijkt echter een vrij technische kwestie.

Achteroverleunen

Een ander argument is dat de gewone commissarissen sneller achterover zullen leunen, als de balanscommissaris naar de cijfers kijkt. Hetzelfde effect als waarover de voorzitter en leden van auditcommissies soms klagen. Als er een dokter in de zaal is, waarom zouden de ‘leken’ dan nog naar de kapotte knie kijken? Dat lijkt inderdaad een minder wenselijke ontwikkeling. Elke commissaris is immers medeverantwoordelijk en hoofdelijk aansprakelijk.     

Dan ook een aparte internetcommissaris

Tot slot zou de instelling van een balanscommissaris de deur openzetten naar andere gespecialiseerde commissarissen, zoals bijvoorbeeld een speciale internetcommissaris. Daar lijkt echter juist weer niets tegen. Veel commissarissen hebben een kennisachterstand op het gebied van IT, internet en social media en de strategische toepassing daarvan. Dan lijkt het juist een goed plan om die expertise binnen de raad te versterken, desnoods tijdelijk. Zo kunnen disciplines in de rvc beter mee-ademen met de dynamiek in ondernemerschap en governance.

Voor alle stakeholders

Overigens riep het woord ‘balanscommissaris’ in eerste instantie een heel andere associatie op, namelijk een commissaris die naast financiële prestaties ook kijkt naar sociale aspecten en duurzaamheid en in die zin de balans bewaakt tussen het behartigen van de belangen van alle stakeholders. Maar dat moet elke commissaris toch al doen, it’s in the law, stupid. Daar hoeft dus geen speciale commissaris voor te worden benoemd. O nee, waarom merken we er dan soms zo weinig van?      

 

Auteur(s)
Redactie
Dit artikel is gepubliceerd in
GU2014mrt

Verder in deze Governance Update

De machteloze commissaris

Waken voor het prof. dr. Akkermans-effect

Fiscale aftopping pensioen treft bestuurders hard

Na aftopping pensioen geen interessante arbeidsvoorwaarde meer

WNT: lastige praktijkvragen

Ministeries zelf niet in staat wettelijk vereiste WNT-rapportages op te leveren

‘De baby niet horen huilen’

Toezichtdynamica: balanceren tussen vertrouwen en afstand

Pre-pack: serieus reddingsmiddel als de nood hoog is

Harm Tunteler, Custom Management, pleit voor wettelijke verankering pre-pack

Druk, druk, druk

MUTATIES

Nationaal Register

Jan van Nassaustraat 93
2596 BR Den Haag
T 070-324 30 91
info@nationaalregister.nl

Volg ons op social media

Governance Update nieuwsbrief